Waarom een spiegel niet echt links en rechts omdraait
Veel mensen zeggen dat een spiegel links en rechts omdraait, maar dat is eigenlijk niet wat er gebeurt. Een spiegel verwisselt geen kanten zoals een boek dat je omdraait. Wat een spiegel doet, is alles omdraaien in de richting van de diepte: van voor naar achter. Jij kijkt naar de spiegel, en jouw voorzijde wordt als het ware naar achter geprojecteerd. Daardoor lijkt het alsof links en rechts zijn omgedraaid, maar in werkelijkheid is alleen de richting naar achteren gespiegeld.
Waarom we toch praten over links en rechts
Toch voelt het voor ons alsof links en rechts verwisseld zijn. Dat komt doordat wij zelf als mens gewend zijn om te draaien rond een verticale as. Als iemand je een pijl met daarop een woord laat zien en die persoon draait zich om, dan verwisselen links en rechts wél echt voor jou. Als je datzelfde woord in de spiegel bekijkt, zie je iets vergelijkbaars, dus denken we automatisch dat de spiegel hetzelfde doet als iemand die zich omdraait. Onze hersenen koppelen die ervaring aan links en rechts, terwijl het in feite gaat om voor en achter.
Waarom boven en onder wél hetzelfde blijven
Als je voor een spiegel staat, blijft boven nog steeds boven en onder nog steeds onder. De spiegel keert die richting namelijk niet om. Jouw hoofd blijft boven in het spiegelbeeld en je voeten blijven onder. Dat komt doordat de spiegel alleen in de diepte spiegelt. Hij draait je niet ondersteboven en wisselt de verticale richting niet om. Daarom zie je jezelf rechtop staan en niet op de kop.
Rol van de zwaartekracht en onze oriëntatie
Wij zijn sterk gewend aan de werking van zwaartekracht. Boven is richting de lucht en onder is richting de grond. Dat gevoel is zo stevig verankerd dat we het moeilijk vinden om ons een situatie voor te stellen waarin een spiegel dat zou omdraaien. Om boven en onder om te wisselen, zou de spiegel jou als het ware ondersteboven moeten draaien, maar dat is iets anders dan spiegelen. Omdat dat niet gebeurt, ervaren we geen verwisseling van boven en onder.
Wat je met deze kennis kunt doen
Op de camping, in het bos of tijdens een wandeltocht zoals bij De Oude Willem, kan dit inzicht je helpen om beter na te denken over waarnemen en oriëntatie. Een kompasnaald in een spiegel wijst bijvoorbeeld nog steeds dezelfde kant op in het echt, maar jij ziet hem anders doordat voor en achter zijn verwisseld. Ook bij kaartlezen voor een wandeling kan het nuttig zijn om te beseffen dat jouw perspectief en een spiegelend oppervlak niet hetzelfde doen als het omdraaien van links en rechts op de kaart.
Spiegels in het dagelijks leven en in de natuur
Wateroppervlakken, ruiten en metalen voorwerpen langs een wandelroute gedragen zich ook als spiegels. Door te begrijpen dat ze alleen de diepte omdraaien, kun je beter inschatten waar bijvoorbeeld een lichtbron of een ander object zich werkelijk bevindt. Dat maakt je alerter in het verkeer, op de fiets of tijdens een wandeling en helpt je om bewuster naar je omgeving te kijken, zowel op het platteland rondom De Oude Willem als daarbuiten.
