Wat is een brain freeze precies
Een brain freeze, ook wel ijshoofdpijn genoemd, is die plotselinge, stekende pijn in je voorhoofd of slapen wanneer je snel iets heel kouds eet of drinkt. Denk aan een groot hapje ijs of een flinke slok ijskoude frisdrank. De pijn voelt heftig, maar is meestal onschuldig en duurt vaak maar enkele seconden tot een halve minuut.
De rol van de zenuwen in je gehemelte
De belangrijkste oorzaak van brain freeze ligt in je gehemelte, het stukje weefsel boven in je mond. Hier lopen veel gevoelige zenuwen, waaronder de nervus trigeminus, een grote gezichtszenuw die pijnprikkels naar je hersenen doorstuurt. Komt er ineens iets heel kouds tegen je gehemelte, dan reageren deze zenuwen sterk en snel.
Wat gebeurt er in je hoofd tijdens een brain freeze
Wanneer koud eten of drinken in contact komt met je gehemelte, koelt het bloed in de kleine bloedvaatjes daar plotseling af. Je lichaam houdt niet van zulke abrupte veranderingen en probeert dat direct te compenseren. Hierdoor ontstaat er een soort kettingreactie in je hoofd.
Verkouding, verwijding en pijnsignalen
Eerst vernauwen de bloedvaatjes zich kort door de kou. Daarna zetten ze snel weer uit om het gebied op te warmen. Deze snelle wisselwerking tussen vernauwen en verwijden verhoogt tijdelijk de druk in de bloedvaten rondom je voorhoofd. De zenuwen in dit gebied pikken dat signaal op als pijn.
Je hersenen hebben moeite om precies te lokaliseren waar de pijn vandaan komt. De prikkel uit je gehemelte wordt als het ware vertaald naar een pijn in je voorhoofd. Dit verschijnsel heet gerefereerde pijn. Daardoor voelt het alsof de pijn diep in je hoofd of achter je ogen zit, terwijl de oorzaak eigenlijk in je mond ligt.
Waarom de een er meer last van heeft dan de ander
Niet iedereen krijgt even snel een brain freeze. Mensen die gevoelig zijn voor gewone hoofdpijn of migraine merken vaak dat zij ook sneller ijshoofdpijn krijgen. Hun zenuwstelsel reageert meestal wat alerter op prikkels zoals kou, fel licht of stress. Ook de vorm van je gehemelte en de dikte van je slijmvlies kunnen meespelen in hoe sterk je de kou ervaart.
Situaties waarin brain freeze vaker voorkomt
Brain freeze komt vaker voor wanneer je erg warm hebt, dorst hebt of snel wilt afkoelen. Je neemt dan grotere happen of slokken en houdt het koude eten minder lang in je mond. Ook bij milkshakes, dikke smoothies of slushies zie je het vaak, omdat je ongemerkt veel kou in korte tijd binnenkrijgt.
Wat kun je doen om brain freeze te voorkomen of te stoppen
Om brain freeze te voorkomen helpt het om langzaam te eten of te drinken en kleine hapjes of slokjes te nemen. Laat ijs of koude drank even opwarmen in je mond voordat je doorslikt, vooral als het direct je gehemelte raakt. Zo geef je je lichaam de tijd om aan de kou te wennen.
Praktische tips bij plotselinge ijshoofdpijn
Heb je toch een brain freeze, dan kun je vaak snel verlichting krijgen door je tong stevig tegen je gehemelte te drukken. De warmte van je tong helpt de temperatuur daar weer te verhogen, waardoor de bloedvaten tot rust komen en de pijn sneller afneemt. Ook een slok lauw water in je mond houden kan helpen. Belangrijk is om even te stoppen met eten of drinken tot de pijn is verdwenen.
Hoewel een brain freeze pijnlijk kan aanvoelen, is het in de meeste gevallen onschuldig. Door beter te begrijpen wat er gebeurt in je hoofd, kun je bewuster genieten van dat lekkere ijsje of koude drankje en de kans op ijshoofdpijn flink verkleinen.
